بایسته های روشی در نگارش پایان نامه های علوم سیاسی: مطالعه موردی پایان نامه های دانشکده مطالعات جهان دانشگاه تهران

نوع مقاله: علوم سیاسی از منظر ایرانی

نویسنده

استادیار گروه مطالعات جنوب و مرکز آفریقا-دانشکده مطالعات جهان-دانشگاه تهران، تهران، جمهوری اسلامی ایران.

چکیده

فلسفه وجودی فصول «روش تحقیق» یا «روش شناسی» برای دستیابی به مساله «تجدید پذیری»، «شفاف سازی» و «اعتبارسنجی» تحقیقات «تجربی-تفسیری-انتقادی» است. اگر این مساله به خوبی انجام نشود به راحتی می توان اصل تحقیقات را نیز مورد خدشه قرار داد. پژوهش حاضر با هدف کلی دستیابی به جنبه هایی از «روش تحقیق در پایان نامه های دانشجویی» (به ویژه پایان نامه های رشته علوم سیاسی و مطالعات منطقه ای) به طور خاص و به عنوان یک مطالعه موردی به بررسی «روش شناختی» پایان نامه های دانشکده مطالعات جهان می پردازد. از این طریق هم نقاط قوت و ضعف روشی این پایان نامه ها مشخص شده و هم زمینه ای هرچند کوچک برای ارزیابی وضعیت «روش شناختیِ» جامعه آکادمیک ایران در تحقیقات بعدی فراهم می گردد. این پژوهش، به طور خاص به بررسی میزان گرایش و اهتمام دانشجویان به «تحقیقات تجربی-تفسیری-انتقادی»، میزان و نحوه «تشریح ماهیت این روشها » و «تشریح نحوۀ کاربست عملی آنها» می پردازد. بدین منظور، با اسفاده از روش «تحلیل محتوای کمی» از میان 453 پایان نامه منتشر شده، 137 پایان نامه به عنوان نمونه انتخاب شده و مورد تحلیل قرار گرفتند. یافته های این تحقیق نشان می دهد که 26 درصد از پایان نامه ها از روشهای تجربی-تفسیری-انتقادی استفاده کرده و 18 درصد نیز به این تحقیقات گرایش داشتند. این میزان از استفاده و گرایش به روشهای فوق می تواند از توفیقات دانشکده مطالعات جهان محسوب شود زیرا در تحقیقاتی که در گذشته انجام شده است میزان کاربست این روشها به طور میانگین حدود 6 درصد (دلاوری، 1385، ص. 118) و یا حدود 12 درصد (سید امامی، 1389، ص. 145) بوده است.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Methodology in politics dissertations; the case study of faculty of World Studies’ dissertations

نویسنده [English]

  • Reza Bagheri
Assistant Professor, Southern African Studies, Faculty of World Studies, University of Tehran, Tehran, I.R. Iran
چکیده [English]

Some students may think that method section/chapter is not very important because in this chapter some anthological, epistemological and methodological accounts repeatedly will be discussed. However, among academics the methodology section/chapter is one of the most important section of a research. One of the main reasons to put ‘research method’ section or chapter in dissertations or articles is to achieve ‘replicability’, ‘transparency’ and ‘validity’ in empirical studies. This chapter/section needs to outline several issues such as research design, sampling approach, access, the nature of applied method such as interview or observation, coding frame, and analyzing method (Bryman 2012: 687). If the research method is not fully and appropriately clarified, the findings of research can be easily questioned or dismissed. This paper, with the general aim of exploring some aspects of ‘research methods in dissertations’ especially in political science and international relations, in a case study, examines the ‘methodology section or chapter’ in faculty of World Studies’ dissertations in the University of Tehran. This paper also is designed to examine the extent in which students tend to use empirical studies. In doing so, this paper by using quantitative content analysis, selected 137 master and PhD dissertations (out of 453) from different groups, languages and years to examine their tendencies towards empirical researches. Based on four key and common elements of research method section: the data collection procedures, study design, selection of participants, and the planned data analysis or analytic strategy (Fox and Jennings 2014: 137) it assesses how students clarify their research methods and how they applied these methods in practice. The findings of this research shows that 26 per cent of dissertations were carried out using empirical research methods which in comparison with previous figures, around 6 per cent (Delavari 1385: 118) and around 12 per cent (Seyed Emami 1389: 145), is a good achievement.

کلیدواژه‌ها [English]

  • content analysis
  • Critical Theory
  • Empirical Studies
  • Faculty of World Studies
  • Interpretivisim
  • positivism
  • research method
افتخاری، قاسم (1385). «بررسی روش‌شناختی پایان‌نامه‌های دوره دکتری علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه تهران»، پژوهشنامه علوم سیاسی، 1(5)، 21-1.

حاجی یوسفی، امیرمحمد و طالبی، معصومه (1390). «مسئله و روش پژوهش در پایان‌نامه‌های علوم سیاسی و روابط بین‌الملل دانشگاه شهید بهشتی»، رهیافت‌های سیاسی و بین‌المللی، 6(26)، 216-199.

حقیقت، سیدصادق (1382). «بحران روش‌شناسی در علوم سیاسی»، علوم سیاسی. 6(22)، 174-153.

دلاوری، ابوالفضل (1385). «ویژگی‌ها و گرایش‌های علوم سیاسی در ایران: نگاهی از دریچه نشریات تخصصی این رشته»، پژوهشنامه علوم سیاسی. 1(5)، 120-95.

سیدامامی، کاووس (1387). پژوهش در علوم سیاسی؛ رویکردهای اثبات‌گرا، تفسیری و انتقادی. تهران: پژوهشکده مطالعات فرهنگی و اجتماعی و انتشارات دانشگاه امام صادق (علیه‌السلام).

سیدامامی، کاووس (1389). «جای خالی پژوهش‌های تجربی در علوم سیاسی ایران»، پژوهشنامه علوم سیاسی. 2(5)، 162-143.

کریپندورف، کلوس (1383). تحلیل محتوا: مبانی روش‌شناسی (هوشنگ نایبی، مترجم)، تهران: نشر نی.

ون‌دایک، تئون ای. (1382). مطالعاتی در تحلیل گفتمان: از دستور متن تا گفتمان کاوی انتقادی (ترجمه گروه مترجمان)، تهران: مرکز مطالعات و تحقیقات رسانه‌ها.

ویلر، دیوید و ویلر، جودیت (1380). تجربه‌گرایی در جامعه‌شناسی (حسن شمس‌آوری، مترجم)، تهران: نشر مرکز.

هولستی، اُل. آر (1380). تحلیل محتوا در علوم اجتماعی (نادر سالارزاده امیری، مترجم). تهران: دانشگاه علامه طباطبایی.

 

Agar, Michael (1980). The Professional Stranger: an Informal Introduction to Ethnography. London: Academic Press.

Baxter, Pamela and Jack, Susan (2008). "Qualitative Case Study Methodology: Study Design and Implementation for Novice Researchers", The Qualitative Report. 13(4), 544-559.

Blaikie, Norman (2000). Designing Social Research. Cambridge: Polity Press.

Bryman, Alan (2012). Social Research Method. 4th Edition, Oxford: Oxford University Press.

De Vaus, D. (2002). Surveys in Social Research. (5th Ed), London: Routledge.

Fairclough, N. (2001). Language and Power. London: Longman.

Fetterman, D. (1989). Ethnography: Step by Step. London: Sage Publication.

Fox, Bryanna and Jennings, Wesley (2014). "How to Write a Methodology and Results Section for Empirical Research", Journal of Criminal Justice Education. 25(2), 137-156.

Giddens, Anthony (2009). Sociology. 6th Edition, Cambridge: Polity Press.

Glaser, B. G. and Strauss, A. L. (1967). The Discovery of Grounded Theory: Strategies for Qualitative Research. New York: Aldine de Gruyter.

Lewis, Jane and Ritchie, Jane (2003). "Generalising from Qualitative Research", In Ritchie, Jane and Lewis, Jane (eds.), Qualitative Research Practice: A Guide for Social Science Students and Researchers (263-286). London: Sage Publications Ltd.

Neuman, L. (2000). Social Research Methods: Qualitative and Quantitative Approaches. Boston: Allyn and Bacon.

Potter, Jonathan (1997). "Discourse Analysis as a Way of Analysing Naturally Occurring Talk", In: D. Silverman (ed.) Qualitative Research: Theory, Method and Practice. London: Sage.

Rubin, H. J. (1995). Qualitative Interviewing: The Art of Hearing Data. London: Sage.

Yin, R. K. (2003). Case Study Research; Design and Methods. London: Sage.